Zuid Nederland
In uitvoering

Galderse Heide

GemeenteBreda_basislogo_liggend_RGB_0.png

Sinds de zomer van 2025 voeren Gemeente Breda en Bosgroep Zuid Nederland een groot project uit om de natuur op de Galderse Heide te herstellen. Inmiddels is de laatste fase aangebroken: het hydrologisch herstel van het gebied.
 

De bodem is in dit gebied aangetast door te veel verzuring en bemesting. Daardoor kunnen planten en dieren niet goed groeien en neemt de variatie in soorten af. Ook is de Galderse Heide verdroogd. Om de problemen op te lossen en het gebied weer gezond te maken, voeren we verschillende maatregelen uit. Op deze pagina vertellen we daar meer over. We richten ons daarbij vooral op de omwonenden en recreanten van het gebied. Zodat u weet wat wanneer gebeurt én wat dat betekent voor de bezoekers van het gebied.

Actuele planning

Voor het laatst bijgewerkt op 13 augustus 2026

  • ✅ juli 2025 : markeren bomen.
     
  • ✅ sept-okt. 2025 : snoeien en ruimte maken voor nieuwe bomen.
     
  • ✅ nov./dec. 2025 : uitstrooien steenmeel met helikopter.
     
  • ✅  jan.-maart 2026 : planten nieuwe bomen.
     
  • najaar 2026 : hydrologische maatregelen
    In deze laatste fase dichten en verontdiepen we een aantal sloten en greppels om water langer in de bosgrond te houden.
     

Publicatie op Nature Today

Op 27 februari 2026 verscheen op Nature Today een leuk artikel over de werkzaamheden op de Galderse Heide: link naar het stuk op de site van Nature Today.

 

Heeft u na het doornemen van deze pagina nog inhoudelijke vragen?

Dan kunt u via e-mail contact opnemen met Jos Kerssemakers: j.kerssemakers@bosgroepen.nl

GH-aanplant-2.jpeg
steenmeel-galderseheide.jpg
blessen-Marrie.JPG

 

Maatregelen - wat gaan we nog doen?

We gaan meer water vasthouden

De Galderse Heide is niet alleen verzuurd, maar ook verdroogd. Dat is slecht voor veel planten en dieren, die van vochtige natuur houden. Daarom gaan we oude sloten die ooit zijn aangelegd minder diep maken of zelfs afsluiten. Op deze manier houden we meer water ín het gebied en krijgt de natuur meer veerkracht.

Dit ziet u in het gebied gebeuren
U ziet dat we de sloten - die ooit zijn aangelegd voor ontwatering van de oude productiebossen - (deels) gaan opvullen met grond. Waarschijnlijk wordt een deel van de Zwaantjesweg en de Rijsbergsebaan even afgesloten tijdens de werkzaamheden. Zodra daar meer over bekend is, melden we het hier.

 

Maatregelen - wat hebben we al gedaan?

We planten nieuwe bomen en struiken

Op de Galderse Heide groeien nu weinig verschillende soorten bomen en struiken. Daarom gaan we nieuwe bomen en struiken planten. Om hier ruimte voor te maken en ervoor te zorgen dat deze jonge bomen - én andere bomen die we graag willen houden (de 'toekomstbomen') - genoeg licht en ruimte krijgen, halen we eerst wat bomen weg. We kijken hierbij heel goed welke bomen minder goed of minder interessant voor de biodiversiteit zijn. Dit noemen we 'selectief dunnen'. Update: dit is inmiddels gebeurd.

Bij de inheemse soorten die we begin 2026 gaan aanplanten, kijken we vooral ook naar soorten met goed afbreekbaar strooisel ('rijkstrooisel') om de bodem te verbeteren en verzuring tegen te gaan. Hieronder bij de vragen kunt u meer lezen over de nieuwe (rijkstrooisel)soorten.

Dit ziet u in het gebied gebeuren
Eerst brengen we markeringen (met een spuitbus) aan op de bomen die we willen weghalen of juist willen behouden. Tijdens het snoeien en dunnen ziet u in het najaar van 2025 ruimte ontstaan. Op deze plaatsen ziet u later dat we nieuwe soorten aanplanten. We laten zoveel mogelijk (staand en liggend) hout in het bos achter om de voedingsstoffen te houden voor planten én dieren. Alleen het hout waar geen ruimte voor is. voeren we af en gebruiken we op een andere plaats als duurzame grondstof. 

We verbeteren de bosranden en herstellen heide

De overgang van bos naar heide is vaak scherp, met weinig beschutting voor dieren die aan bosranden leven. Zoals  bijvoorbeeld de hazelworm of het bont dikkopje. Ook missen veel bosranden struiken en planten die nectar maken. We gaan daarom op een aantal plaatsen (tegen de heide) een bosrand ontwikkelen en nectar-producerende struiken aanplanten. Daarnaast maken we tegen de bosranden op verschillende plaatsen broedhopen voor reptielen én versterken we de heide. Om dit voor elkaar te krijgen, vellen we lokaal wat groepen bomen en  maken we met het takafval en choppermateriaal broedhopen. 

Dit ziet u in het gebied gebeuren
U ziet dat we een aantal bomen weghalen en dat we takken laten liggen. Aan de rand van het bos (met de heide) ziet u ook dat we struiken aanplanten. U heeft op de heide misschien ook gezien dat we er hebben 'gechopperd'. Dit is voor een ander (leefgebieden)project dat tegelijk loopt. Er zijn chopperbanen gemaakt die we nu verjongen met o.a.  jonge struikheide en  dopheide. 

We laten steenmeel uitstrooien

Net als op veel andere plaatsen op de hogere zandgronden van Brabant is de bodem in dit gebied beschadigd door verzuring en vermesting. Om het herstel van de bodem een extra boost te geven, laten we steenmeel uitstrooien. Dit is een natuurlijk poeder vol met belangrijke voedingsstoffen voor de bodem. De Bosgroep heeft al veel ervaring met het uitstrooien van steenmeel via helikopters. Op deze manier kunnen we heel nauwkeurig strooien waarbij we niet door het gebied hoeven te rijden (en de bodem ontzien) en de dieren in het gebied ook zo kort/min mogelijk storen. Hieronder bij de vragen kunt u meer lezen over steenmeel.

Dit ziet u in het gebied gebeuren
Nog voordat we nieuwe bomen en struiken gaan aanplanten gaan we steenmeel uitstrooien boven het gebied. Tijdens het vliegen van de helikopter is het gebied - voor alle veiligheid - tijdelijk afgesloten. Het exacte moment geven we vooraf op deze pagina aan. Tijdens het strooien zelf zijn medewerkers van de Bosgroep aanwezig en bij de toegang tot het gebied ziet u borden staan. Het gebied zal maar kort 'gesloten' zijn, maar houd hier wel rekening mee. Update: dit is inmiddels succesvol gebeurd.

 

Logo GLB.png
Logo-EU.jpg
Logo Brabant.png

Veelgestelde vragen

Met hydrologische maatregelen bedoelen we werkzaamheden die effect hebben op de waterhuishouding in het gebied, de hydrologie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het dichten of minder diep maken van greppels en sloten om water zo langer vast te houden, waardoor het beter de bosbodem in kan trekken.
Nee, niet alle sloten verdwijnen. We willen ervoor zorgen dat regenwater niet uit het gebied wegstroomt, maar rustig in de bodem kan wegzakken. Daarom dempen we een aantal sloten en leggen we in een aantal sloten een dam aan. De sloten die ervoor zorgen dat het water van de wegen weg kan stromen, maken we alleen minder diep.
Daar gebruiken we zand voor. Gemeente Breda is een poel aan het graven. Ook dat zand hergebruiken we hier in het bos. Het zand wordt naar een akker van een boer in de buurt gebracht en vandaar brengen we het in kleine hoeveelheden het bos in.
We kijken per gebied of de bodem geschikt is voor de aanplant van rijkstrooiselsoorten. We kiezen heel bewust voor verschillende soorten om beter in te kunnen spelen op klimaatverandering en risicospreiding.

Een speciale vorm van menging is het aanplanten van rijkstrooiselsoorten als winterlinde, zoete kers, esdoorn , haagbeuk, hazelaar en lijsterbes.
Bomen met rijkstrooisel hebben een hoog gehalte aan calcium, magnesium en kalium in hun blad. Dit komt doordat ze dit opnemen uit rijkere en diepere bodemlagen. Deze mineralen gaan verzuring van de bodem tegen.

Verder zijn de bladeren van deze bomen makkelijk afbreekbaar door het bodemleven. Hierdoor neemt het organische stofgehalte in de bodem toe en dit zorgt er weer voor dat de bodem meer water kan vasthouden. Dit is erg belangrijk als het een tijd droog is en dat is het steeds vaker!
In Nederland hebben we vaak te maken met arme, verzuurde bodems. Dat heeft grote gevolgen voor de flora en fauna. Om onze bossen en natuurgebieden te behouden is bodemherstel nodig. Daarom voegen we mineralen toe aan de bodem. We doen dit in de vorm van steenmeel.

De Bosgroepen hebben al jaren (goede) ervaringen met het strooien van steenmeel. De resultaten geven een positief beeld: een geleidelijke aanvulling van de bufferende stoffen. En héél belangrijk: we zien géén negatieve effecten op flora en fauna.
Steenmeel is gemalen veldspaat (steenvormig mineraal) van bijvoorbeeld de steensoort basalt of lava. Het is een natuurproduct.
Steenmeel verspreiden kan op verschillende manieren: strooien, blazen en uitvliegen. Meestal kiezen we voor het uitstrooien via een helikopter, omdat dit het meest efficiënt is, de laagste milieudruk geeft en garandeert dat het gelijkmatig wordt verspreid.
Het is belangrijk dat het steenmeel zoveel mogelijk op de bodem terecht komt en niet in de bomen achterblijft. Daarom worden werkzaamheden in het najaar / de winter uitgevoerd, als er dus geen/minder bladeren aan de bomen zitten.
In deze periode is het vaak ook vochtiger en door regen daalt het steenmeel ook eerder in.
De stikstof-uitstoot door industrie, veeteelt en auto’s komt terecht in natuurgebieden. Dit maakt de bodem daar zuur. In een gezonde bodem zijn voldoende bufferende stoffen, zoals calcium en magnesium aanwezig om de zuurgraad te compenseren. In een arme, verzuurde bodem zijn deze mineralen uitgespoeld naar diepere lagen in de bodem.

Omdat de uitstoot doorgaat, wordt de bodem steeds zuurder. Veel planten en dieren kunnen hier niet tegen en verdwijnen. De natuurgebieden worden hierdoor steeds kwetsbaarder.
De helikopter kan alleen onder bepaalde weersomstandigheden vliegen. Bij te harde wind vliegt de helikopter niet.
De mineralen in het steenmeel helpen de balans in de bodem te herstellen en de bodemvitaliteit weer op peil te brengen. Daardoor kan de bodem zijn werk weer doen en wordt vocht ook beter vastgehouden.
Kalk geeft een korte, tijdelijke boost. De kracht van steenmeel zit vooral in de trage werking. De bufferende stoffen komen namelijk beetje bij beetje vrij. Hierdoor heeft de bodem een lange, continue aanvulling van de stoffen.
Steenmeel werkt langzaam en kan tot wel 30 jaar 'zijn werk doen'.
De hoeveelheid hangt af van het gebied en project en kan wat variëren, maar meestal verspreiden we 10.000 kg steenmeel per hectare.

Na verspreiding ligt er als het ware een klein waasje op de bodem, dat al snel verdwijnt. Het waardevolle proces gaat daarna onzichtbaar verder in de bodem.
Die kans is heel klein want:

- Het gaat om een eenmalige verspreiding van steenmeel.
- Rond het gebied liggen ruime veilige zones waarin geen werkzaamheden plaatsvinden. Deze zones zetten we af voor publiek en hierbinnen staan geen woningen.
- Het verspreiden gebeurt in structuurrijke vegetatie. Het materiaal daalt snel en slaat snel neer.
- We verspreiden geen steenmeel bij te harde wind.
- We kiezen bewust voor deze uitvoeringsperiode (doorgaans najaar/winter) gekozen vanwege het relatief vochtige weer.

Locatie